Akcja „Taśma” – ostatnia akcja Tadeusza Zawadzkiego
Historia bohaterów „Kamieni na szaniec” nie kończy się w Warszawie. Jedno z najważniejszych miejsc związanych z losami Tadeusza Zawadzkiego „Zośki” znajduje się w niewielkich Sieczychach niedaleko Wyszkowa. To właśnie tutaj, w nocy z 20 na 21 sierpnia 1943 roku, zginął Zośka.
Miałam okazję odwiedzić Sieczychy, które znajdują się ok. 80 km do Warszawy. Niewielka wieś w środku mazowieckiego lasu. Takie wyjazdy pozwalają mi jeszcze lepiej poznać historie, o których później opowiadam podczas zwiedzania.
Akcja „Taśma” w Sieczychach
Latem 1943 roku Armia Krajowa rozpoczęła akcję o kryptonimie „Taśma”. Jej celem były niemieckie posterunki graniczne oddzielające Generalne Gubernatorstwo od ziem polskich wcielonych do III Rzeszy.
Jednym z wybranych celów była strażnica w Sieczychach.
Wśród uczestników znalazł się Tadeusz Zawadzki „Zośka” – przyjaciel „Rudego” i „Alka”, jeden z głównych bohaterów „Kamieni na szaniec”. Dowództwo nad akcją powierzono Andrzejowi Romockiemu „Morro”. Później „Morro” stał się jednym z najważniejszych dowódców Batalionu „Zośka”, podczas Powstania Warszawskiego dowodził kompanią „Rudy”. Walczył na Woli, Starym Mieście i Czerniakowie. Zginął 15 września 1944 roku, mając zaledwie 21 lat.
Ostatnia akcja „Zośki”
Atak rozpoczął się nocą z 20 na 21 sierpnia 1943 roku. Niemiecka załoga podjęła walkę. Podczas szturmu na strażnicę „Zośka” został trafiony w pierś i zginął na miejscu. Śmierć „Zośki” w Sieczychach głęboko poruszyła całe środowisko harcerskie.
Miał zaledwie 22 lata.
Strażnica została zdobyta, jednak sukces został okupiony niezwykle bolesną stratą. Zaledwie kilka miesięcy wcześniej, po Akcji pod Arsenałem, zmarli jego najbliżsi przyjaciele – Jan Bytnar „Rudy” i Maciej Aleksy Dawidowski „Alek”. Teraz zginął ostatni z trzech przyjaciół.
„Nie może się zdarzyć żadne niedopatrzenie, żadna zła kalkulacja, żaden błąd. „Ich” posterunek znajduje się pod Wyszkowem. Mieści się we wsi Sieczychy, w dużym drewnianym budynku, gdzie kwateruje około dwunastu żandarmów. […]
Jest godzina 19.30. Zbiórka. Podział broni; pouczenie lekarza, jak się zachować w przypadku zranienia. O godzinie 20 – odmarsz. Kolumna posuwa się w idealnym porządku i w całkowitej ciszy, starannie ubezpieczona. Na przedzie kroczą w zwartej grupce Zośka, Andrzej Morro, Długi i Maciek. Idą leśną drogą. Mrok gęstnieje coraz szybciej. Od posterunku żandarmerii dzieli ich tylko osiem kilometrów. […]
Z mroku wyłaniają się sylwetki dwóch zwiadowców i zbliżają się do Andrzeja Morro. – Wszystko w porządku. Śpią, jest ich dziesięciu czy dwunastu. Wszyscy w baraku. Wartownik kręci się, włazi i wyłazi z domu. Uzbrojony w karabin. Zośce błyszczą oczy. Maćkowi bielą się w uśmiechu zęby. Zapowiada się „gładka robota”. Dochodzi północ. Już pora. […]
No, w imię Boże, zaczynamy! Zośka krótko błyska latarką. […]
Furtka! Zośka kopie nogą drzwi, skacze na próg, czując za sobą tupot dziesiątka stóp towarzyszy broni. Strzał z okna! Wali coś w pierś! Zapiera oddech… Jak cuglami szarpnięty koń, wpiera się Zośka stopami w deski werandy i powoli skręca półobrotem. Słania się ku ścianie
Co stało się po śmierci „Zośki”?
Tadeusz Zawadzki został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
Śmierć „Zośki” w Sieczychach nie zakończyła jednak historii środowiska, z którego się wywodził. Pseudonim „Zośka” otrzymał później harcerski Batalion „Zośka”, który wsławił się podczas Powstania Warszawskiego. Współcześnie należy od najbardziej znanych i rozpoznawanych Batalionów wśród młodych ludzi, a wszystko za sprawą książki „Kamienie na szaniec”.
Zachęcam do lektury „Kamieni na szaniec”!
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Jeśli chcesz lepiej poznać ludzi związanych z historią „Kamieni na szaniec”, zapraszam również do przeczytania artykułów o:
- autorze książki Aleksandrze Kamińskim
- poecie i żołnierzu Krzysztofie Kamilu Baczyńskim.
ZOBACZ RÓWNIEŻ:
Jeśli interesuje Cię zwiedzanie Starych Powązek lub Powązek Wojskowych, odwiedź stronę Zwiedzanie Powązek. Znajdziesz tam więcej informacji o obu warszawskich nekropoliach, a także propozycje zwiedzania z przewodnikiem. Natomiast jeśli planujesz zwiedzanie Warszawy w języku angielskim, zajrzyj również na Sightseeing Warsaw. To nasz anglojęzyczny serwis poświęcony Warszawie i jej najważniejszym atrakcjom.