Śladami lektury Kamienie na szaniec
– zwiedzanie z przewodnikiem
Na wycieczkę śladami lektury „Kamienie na szaniec” zapraszamy przede wszystkim uczniów klas 7 i 8 szkoły podstawowej. Z wieloletniego doświadczenia możemy zasugerować, aby spacer odbywał się w trakcie omawiania książki lub po lekcjach dotyczących II wojny światowej. Temat jest trudny w przekazie dla młodych ludzi, szczególnie gdy nie wszyscy zdają sobie jeszcze sprawę z powagi poruszanych zagadnień.
Wycieczka przybliży uczestnikom zarówno najważniejsze wydarzenia z życia Zośki, Rudego i Alka, jak również obraz życia w okupowanej Warszawie. Będziemy chcieli opowiedzieć o problemach życia codziennego, walce o honor i bohaterstwie ludzi, którzy musieli zmierzyć się z obliczem wojny.
„Posłuchajcie opowiadania o Alku, Rudym, Zośce
i kilku innych cudownych ludziach,
o niezapomnianych czasach 1939-1943 roku,
o czasach bohaterstwa i grozy.
Posłuchajcie opowiadania o ludziach,
którzy w tych niesamowitych latach
Potrafili żyć pełnią życia,
których czyny i rozmach wycisnęły piętno na stolicy
oraz rozeszły się echem po kraju,
którzy w życiu wcielić potrafili dwa wspaniałe ideały:
BRATERSTWO i SŁUŻBĘ.„
Aleksander Kamiński „Kamienie na szaniec”
Warszawa śladami lektury „Kamienie na szaniec” – miejsca
Podczas wycieczki odwiedzimy miejsca opisane przez Aleksandra Kamińskiego w „Kamieniach na szaniec” i związane z prawdziwymi losami bohaterów książki. To właśnie tutaj rozgrywały się wydarzenia, które uczniowie znają z kart lektury – akcje Małego Sabotażu, dramatyczna historia Rudego czy Akcja pod Arsenałem. Chcemy jednak nie tylko pokazać, gdzie to wszystko się wydarzyło, ale przede wszystkim opowiedzieć o ludziach, którzy za tymi wydarzeniami stali. W kolejnych miejscach będziemy wracać do konkretnych historii, decyzji i pytań, dzięki którym łatwiej będzie zrozumieć świat Zośki, Rudego i Alka oraz rzeczywistość okupowanej Warszawy.
Liceum im. Stefana Batorego – tutaj wszystko się zaczęło
Naszą opowieść rozpoczniemy przed Liceum im. Stefana Batorego, czyli szkołą, do której chodzili bohaterowie książki i gdzie rodziły się ich wspólne przyjaźnie. To dobre miejsce, aby przypomnieć, kim byli Zośka, Rudy i Alek, zanim wojna postawiła przed nimi wybory, których jako młodzi ludzie nigdy nie powinni byli podejmować.
Istnieje również możliwość zwiedzania szkoły, jednak ze względu na duże zainteresowanie i ograniczoną dostępność rezerwacji należy dokonać samodzielnie, z odpowiednim wyprzedzeniem.
Akcje sabotażowe
Podczas spaceru pokażemy Państwu przede wszystkim miejsca opisywane przez autora książki. Przypomnimy sobie, co i gdzie się wydarzyło, który z Bohaterów książki w danej akcji/sytuacji grał pierwsze skrzypce, chcąc zaimponować kolegom odwagą, męstwem i sprytem.
Odwiedzimy miejsca związane z książką „Kamienie na szaniec” oraz akcjami Małego Sabotażu. Będziemy przede wszystkim na Krakowskim Przedmieściu przy pomniku Mikołaja Kopernika. Przypomnimy słynną Aferę Kopernikowską. Zajrzymy również w okolice gmachu „Zachęty”, oraz plac Piłsudskiego z Grobem Nieznanego Żołnierza – tylko tam harcerze przeprowadzili kilka akcji.
Akcja pod Arsenałem – „Meksyk II”
Będąc pod Arsenałem Warszawskim, opiszemy, jak dokładnie wyglądała akcja o kryptonimie Meksyk II i wspomnimy, dlaczego akurat II, a nie I. Kto był odpowiedzialny za przeprowadzenie akcji? Kto wydał rozkaz i dlaczego pozwolono przystąpić do tak trudnej i niebezpiecznej akcji?
Prześledzimy wydarzenia związane z Akcją pod Arsenałem, podczas której odbito Rudego z rąk Niemców. W tym miejscu książkowa opowieść spotyka się z konkretną przestrzenią Warszawy – możemy zobaczyć, gdzie rozegrała się jedna z najbardziej znanych akcji Szarych Szeregów.
Pawiak i Aleja Szucha
Odwiedzimy Muzeum Więzienia Pawiak oraz Mauzoleum Walki i Męczeństwa w Alejach Szucha. Zwiedzając wnętrza muzeów postaramy się przybliżyć grupie realia życia w skrajnie trudnych warunkach więziennych. Opowiemy również jak wyglądał dzień na Pawiaku, oraz jak wyglądały przesłuchania na Szucha.
To właśnie w tych miejscach szczególnie mocno możemy odwołać się do losów Rudego – jego aresztowania, uwięzienia na Pawiaku i przesłuchań w siedzibie Gestapo przy alei Szucha.
- Czy można był stamtąd uciec?
- Czy można było w jakiś sposób skontaktować się z najbliższymi?
- Jaki los czekał tych wszystkich, którzy trafili w ręce Gestapo?
W Muzeum Więzienia Pawiak zobaczymy również pierwsze wydanie książki „Kamienie na szaniec” z VII 1943 roku.
Powązki Wojskowe
Kończąc spacer na Cmentarzu Powązki Wojskowe, w kwaterze Białych Brzozowych Krzyży, opowiemy, dlaczego właśnie takie krzyże stoją na grobach harcerzy? Dlaczego Bohaterowie spoczęli właśnie w tym miejscu?
Chwilą ciszy oddamy Im cześć, a może niektórzy z Was będą mieli znicze lub kwiaty, aby postawić je na grobach Zośki, Rudego, Alka, czy Aleksandra Kamińskiego.
Spacer zakończymy pod pomnikiem Gloria Victis – Chwała Zwyciężonym – aby uczcić pamięć wszystkich walczących o Polskę i Warszawę w czasach zarówno okupacji niemieckiej, jak i Powstania Warszawskiego.
Warszawa śladami lektury „Kamienie na szaniec” – program:
Proponowana kolejność zwiedzania
Ze względu na chronologię wydarzeń wycieczkę najczęściej rozpoczynamy przed Liceum im. Stefana Batorego, a następnie podążając śladami lektury „Kamienie na szaniec” odwiedzamy:
Liceum im. Stefana Batorego
↓
Mauzoleum Walki i Męczeństwa w Alejach Szucha
↓
Krakowskie Przedmieście – miejsca Małego Sabotażu
↓
Arsenał – miejsce Akcji pod Arsenałem
↓
Muzeum Więzienia Pawiak
↓
Cmentarz Powązki Wojskowe
Kolejność zwiedzania może ulec zmianie. Godzinę rozpoczęcia i przebieg trasy dostosowujemy przede wszystkim do zarezerwowanej godziny wejścia do Mauzoleum Walki i Męczeństwa w al. Szucha. Jeśli wymaga tego rezerwacja, możemy zrealizować trasę w odwrotnej kolejności.
Szczegółową kolejność zwiedzania ustalamy indywidualnie dla każdej grupy, uwzględniając godziny rezerwacji, dostępność poszczególnych miejsc oraz sposób przemieszczania się po Warszawie.
Mamy głęboką wiarę w to, że mimo braku ochoty na czytanie lektur i popularności wszelkiego rodzaju streszczeń, po naszym spacerze nawet ci najbardziej „oporni” uczniowie spojrzą na „Kamienie na szaniec” trochę inaczej. Być może zechcą sięgnąć po książkę i poznać bliżej historię Zośki, Rudego i Alka.
Naszym mottem przewodnim podczas tej wycieczki jest wcielanie w życie i realizowanie prośby Maryli Dawidowskiej – siostry Alka, która w obliczu śmierci swojego brata mówiła:
„On przeżył już swoją Wielką Przygodę!
Każdy z nas ma przecież coś do spełnienia;
tylko jeden całym życiem pracuje,
a inny zabłyśnie, świeci krótko, a grzeje mocno i daje przykład:
Tak żyjcie!
Tak walczcie!
Tak wierzcie!
I tacy bądźcie mocni!
Bierzecie z niego przykład”
Maryla Dawidowska
Chcesz dowiedzieć się więcej?
Jeśli chcesz lepiej poznać ludzi związanych z historią „Kamieni na szaniec”, zapraszam również do przeczytania artykułów:
- autorze książki Aleksandrze Kamińskim
- poecie i żołnierzu Krzysztofie Kamilu Baczyńskim.
Koszty:
Czas zwiedzania: ok. 5-6 godzin
Cena przewodnika: 800 zł brutto za grupę do 50 osób + 15 zł za każdą kolejną osobę
Karty pracy dla uczniów: 5 zł/osoba – dla chętnych, po wcześniejszym zamówieniu (zapewniamy karty pracy i ołówki)
Zwiedzając dodatkowo LO im. Stefana Batorego wycieczka wydłuży się o ok. godzinę.
Dodatkowe koszty
Mauzoleum Walki i Męczeństwa: 10 zł / osobę
Muzeum Więzienia Pawiak: 10 zł / osobę
W czwartki wstęp do obu muzeów jest bezpłatny.
Ważne: oba muzea są nieczynne w poniedziałki.
W 2026 roku Muzeum Więzienia Pawiak jest zamknięte ze względu na remont!
Program „Kulturalna szkoła na Mazowszu”
W 2026 roku grupy z Mazowsza mogą skorzystać z programu „Kulturalna szkoła na Mazowszu” i zakupić bilety w cenie 1 zł. Szczegóły dotyczące możliwości skorzystania z programu podajemy przy ustalaniu wycieczki.
Liceum im. Króla Stefana Batorego
Istnieje możliwość zwiedzania LO im. Stefana Batorego. Koszt zwiedzania szkoły wynosi 150 zł za grupę.
Ze względu na duże zainteresowanie szkołą i ograniczoną liczbę terminów rezerwacji należy dokonać samodzielnie, z odpowiednim wyprzedzeniem. Jeśli chcieliby Państwo wejść do Liceum, sugerujemy wcześniejsze sprawdzenie dostępności terminu wejścia, a następnie ustalenie z nami godziny rozpoczęcia wycieczki.
Transport podczas wycieczki
Poszczególne miejsca związane z trasą Śladami lektury „Kamienie na szaniec” znajdują się w różnych częściach Warszawy, dlatego podczas realizacji pełnego programu konieczne jest przemieszczanie się pomiędzy kolejnymi punktami trasy.
Organizację transportu pozostawiamy po stronie grupy.
Grupy posiadające własny autokar przemieszczają się pomiędzy poszczególnymi punktami programu swoim autokarem.
Trasę można również zrealizować komunikacją miejską. W takim przypadku ze względów organizacyjnych oprowadzamy grupy liczące nie więcej niż jedną klasę.
Jeśli kilka klas chciałoby zwiedzać trasę komunikacją miejską, możemy zaproponować osobne terminy lub oddzielnego przewodnika dla każdej klasy. Każda klasa realizuje wówczas program jako osobna grupa.
Zwiedzaj Warszawę śladami lektury „Kamienie na szaniec”
„Kamienie na szaniec” to nie tylko szkolna lektura. To historia młodych ludzi, którzy żyli w Warszawie, chodzili jej ulicami, przyjaźnili się, uczyli i podejmowali decyzje, przed którymi nigdy nie powinni byli stanąć. Podczas wycieczki chcemy pokazać uczniom miejsca związane z książką, ale przede wszystkim pomóc im lepiej zrozumieć ludzi, o których opowiadał Aleksander Kamiński.
ZOBACZ RÓWNIEŻ:
Jeśli interesuje Cię zwiedzanie Starych Powązek lub Powązek Wojskowych, odwiedź stronę Zwiedzanie Powązek. Znajdziesz tam więcej informacji o obu warszawskich nekropoliach, a także propozycje zwiedzania z przewodnikiem. Natomiast jeśli planujesz zwiedzanie Warszawy w języku angielskim, zajrzyj również na Sightseeing Warsaw. To nasz anglojęzyczny serwis poświęcony Warszawie i jej najważniejszym atrakcjom.